“De Vitaliteitsschijf van Vijf sluit inhoudelijk aan bij wetenschappelijke modellen zoals JDR, maar is zelf nog niet empirisch gevalideerd als meetmodel. De koppeling biedt echter een sterke basis om vanuit bestaande theorieën en onderzoek deze praktische tool wetenschappelijk te onderbouwen.”

JDR-model en Vitaliteitsschijf van Vijf
Tijdens een inspirerende energiedag met onze eigen team onder begeleiding van Elco zijn we aan de slag gegaan om een eerste koppeling te maken. Hieronder vind je een grove koppeling van de onderdelen van het JDR-model (Schaufeli) aan de vijf pijlers van de Vitaliteitsschijf van Vijf (Koster)

Vitalogisch – Zelfbewustzijn (Keuzes, zelfleiderschap, bewustwording)
JDR-componenten:

• Persoonlijk: grenzen stellen, zelfeffectiviteit, flexibiliteit
• Werk energiebronnen: regelruimte, autonomie, inspraak
• Stressoren: werkdrukoordeel, verandervermogen
• Welzijn: bevlogenheid (bewustwording energiebalans en inzetbaarheid)

Toelichting: Zelfmanagement en reflectiecapaciteit zijn cruciaal om hulpbronnen effectief te benutten en stressoren te reguleren.

Fysiologisch – Lichaam & Leefstijl (Bewegen, voeding, slapen, ontspanning)
JDR-componenten:

• Gezondheid: slaapkwaliteit, slaapproblemen, slaapduur
• Gezondheid: BMI, bewegen, voeding, alcohol, roken
• Gezondheid: spanningsklachten, KANS-klachten, overspanning
• Stressoren: lichamelijke belasting, werkdruk (indirect effect op lichamelijk welzijn)

Toelichting: Deze items beïnvloeden direct fysiek welzijn en herstelcapaciteit.

Psychologisch – Mindset & Emoties (Mentale gezondheid, veerkracht, overtuigingen, zelfbeeld)
JDR-componenten:

• Persoonlijk: psychologisch kapitaal (optimisme, veerkracht, geloof in eigen kunnen, flexibiliteit, grenzen stellen)
• Welzijn: bevlogenheid, burnout
• Gezondheid: geluk
• Persoonlijk: zelfeffectiviteit, leerinspanning, flexibiliteit
• Stressoren: geestelijke belasting, emotionele belasting
• Persoonlijk: perfectionisme, werkverslaving

Toelichting: Deze items hangen samen met cognitieve en emotionele hulpbronnen en persoonlijke hulpbronnen in het JDR-model.

Ecologisch – Omgeving & Relaties (Sociaal welzijn, werkklimaat, relaties, steun)
JDR-componenten:

• Sociale energiebronnen: steun van collega’s en leiding, teamsfeer, teameffectiviteit, waardering
• Organisatie en leiderschap: vertrouwen in leiding, communicatie, samenwerking, sociale veiligheid, gedeelde waarden, bevlogen leiderschap
• Stressoren: persoonlijke conflicten, sociale isolatie, pesten/onze gewenst gedrag, rolconflicten
• Stressoren: werk-privé conflict

Toelichting: Alle sociale hulpbronnen en stressoren uit het JDR-model zijn te koppelen aan deze vitaliteitspijler.

Filosofisch – Talenten & Drijfveren (Zingeving, talentontwikkeling, waarden, innerwhy)
JDR-componenten:

• Groei energiebronnen: leer- en ontwikkelingsmogelijkheden, prestatiefeedback, loopbaanperspectief
• Autonomie en taken: zinvol werk, gebruik vaardigheden
• Persoonlijk: innerlijke motivatie (impliciet in psychologisch kapitaal)
• Organisatie: strategische alignment (zingeving in werkcontext)

Toelichting: Alles wat bijdraagt aan zingeving, persoonlijke ontwikkeling en intrinsieke motivatie valt hierbinnen.

Eerste conclusie
Het JDR-model en de Vitaliteitsschijf van Vijf overlappen thematisch.
Het JDR-model richt zich meer op werkcontext en motivatieprocessen, terwijl de Vitaliteitsschijf van Vijf holistisch (werk + privé + leefstijl) vitaliteit benadert.
Samen bieden ze een sterke basis voor jouw vitaliteitsanalyses & interventies.
Gebruik het JDR-model voor theoretische analyses van bevlogenheid en burnout in organisaties.
Gebruik de Vitaliteitsschijf van Vijf als practise-based instrument om vitaliteitsinterventies te structureren, met de wetenschap dat het geen evidence-based theoretisch model is, maar gebaseerd is op onderdelen die wél wetenschappelijk onderbouwd zijn.

De Vitascan
Samen met Elco en Wilmar zijn we nu aan het kijken hoe de Vitascan richting wetenschappelijke onderbouwing kan groeien. Het nu nog een praktisch, gestructureerd meetinstrument dat gebruik maakt van concepten die aansluiten bij bewezen modellen zoals JDR, Self-Determination Theory en Positieve Psychologie.

Boeken Vitalogiereeks
Het gedachtengoed Vitalogie groeit overigens steeds meer naar de wetenschap. Eerdere boeken uit de reeks zijn omarmd door o.a. Dr. Janneke Wittekoek en Prof Dr. Annet de Lange. Het voorwoord van het nieuwste boek uit de vitalogiereeks ‘Mentaal in balans’ van Klaas Koster en Lisa Huiskamp is geschreven door Wilmar. Mooi om te lezen wat Wilmar over dit boek zegt:

“Als wetenschapper ben ik blij met dit boek. Het vertaalt thema’s uit de (positieve) psychologie, zoals mindset, emoties en zelfbeeld, naar het dagelijks leven van werkende mensen – zonder jargon, maar mét diepgang.”

Prof. dr. Wilmar Schaufeli – Universiteit Utrecht en KU Leuven

Het bericht Samenwerking met Schaufeli verscheen eerst op Vitaliteitsbeleid, duurzame inzetbaarheid en strategisch vitaliteitsmanagement.

Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat ervaringen ons gelukkig maken. Dus op zich is het logisch om van die ervaringen foto’s te maken om er later weer aan te kunnen herinneren. Uit nieuw onderzoek door experts in consumentengedrag blijkt dat dit ook zo werkt, mits we deze selfies niet maken om direct te delen. Foto’s creëren herinneringen en die maken gelukkig, behalve als je die maakt met het directe doel om ze bijvoorbeeld via Instagram of andere social media te delen.

Er is dus op zich niets mis met foto’s en ook niet met selfies, maar zodra we foto’s maken specifiek om met anderen te delen proberen we ons zo gunstig mogelijk te presenteren. We denken na over onze zelfrepresentatie en willen graag controleren hoe anderen ons zien. Bovendien blijkt uit de experimenten dat dit geldt voor foto’s van onszelf, en zelfs voor foto’s waar we niet opstaan maar die wel laten zien wat we meemaken. Die nadruk op zelfrepresentatie zit ons geluk in de weg. We kunnen hierdoor in een negatieve stemming belanden, waarin we ons zorgen maken over hoe we op anderen overkomen. Dat botst met ons eigen plezier tijdens de ervaring. We ervaren druk om ons goed voor te stellen aan anderen en ervaren (soms onbewust) angst om slecht voor de dag te komen.

Ons advies is dus om ipv met selfies bezig te zijn eens een innerlijke #ZELFie te maken! Ofwel ga eens op zelfonderzoek uit om te ontdekken:

• hoe je je nu werkelijk voelt;
• wat je werkelijk wilt en belangrijk vind in het leven;
• welke evt. onzekerheden je hebt en welke angsten je te overwinnen hebt;
• wat er gebeurt als je je eigen leven leidt i.p.v. dat het leven jou leid.

Het zelfleiderschapsmodel van K. Koster kan je hierbij helpen. Het begint bij bewustwording en zelfreflectie, ofwel sta eens stil bij wat je beweegt! Een dialoog met een Vitaloog kan ook tot mooie inzichten leiden een dialoog met jezelf natuurlijk ook. Als je eenmaal de zelfverbinding weer gemaakt hebt kan je aan de slag met zelfacceptatie en ‘weet’ je wat je te doen staan. Niet het soort weten dat in je hoofd zit, maar het soort weten dat je hart/buik/lijf aangeeft. Hier is verbinding met jezelf en zelfliefde voor nodig waardoor het zelfvertrouwen ontstaat om er daadwerkelijk mee aan de slag te gaan, en ja daar is moed voor nodig! Moed = Angst + Actie…  dus maak die stap naar voren i.p.v. de stap naar achteren die je vanuit je natuurlijke gedrag maakt als het spannend wordt. Dat is ZELFregie! Leid jij je leven of leidt het leven jou?

Het bericht Maak eens een #ZELFie verscheen eerst op Vitaliteitsbeleid, duurzame inzetbaarheid en strategisch vitaliteitsmanagement.